<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<rss version="0.92">
 <channel>
  <title>Vísindavefurinn</title>
  <link>http://www.visindavefur.is</link>
  <description>Á Vísindavefnum svara fræðimenn spurningum almennings á öllum sviðum vísinda og fræða.</description>
  <lastBuildDate>Sat, 31 Jul 2010 17:32:07 GMT</lastBuildDate>
  <managingEditor>thv@hi.is (Þorsteinn Vilhjálmsson)</managingEditor>
  <webMaster>visindavefur@hi.is (Guðmundur D. Haraldsson)</webMaster>
  <item>
   <title>Hvað gerist ef kolkrabbi missir einn arm?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56614</link>
   <pubDate>Fri, 30 Jul 2010 09:03:37 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Kolkrabbar hafa ýmsa eiginleika sem nýtast þeim í að lifa af í sjónum. Þeir geta meðal annars losað sig við einn af átta örmum sínum til að villa um fyrir rándýri. Með tímanum mun svo armurinn vaxa aftur; kolkrabbarnir bíða því ekki varanlegan skaða af því að missa einn arm.

Einna þekktastir eru kolkrabbarnir fyrir blekárásir sínar. Þegar hætta steðjar að geta þeir spúið út bleki og þannig unnið sér inn dýrmætan tíma til að forðast óvini. Blekið getur einnig deyft lyktarskyn en fjölmörg dýr t...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað orsakar litróf frumeinda og sameinda?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=24478</link>
   <pubDate>Fri, 30 Jul 2010 08:10:14 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Litróf efniseinda (<a href="?id=318" title="Úr hverju er sameind?">frumeinda</a> og <a href="?id=1267" title="Eru atóm alls staðar og í öllu? Hver er þá munurinn á uppbyggingu manns og steins?">sameinda</a>) eru ýmist tilkomin vegna útgeislunar frá efnum eða vegna ljósgleypni þeirra. Fyrrnefndu litrófin nefnast útgeislunarróf (e. emission spectra) en þau síðarnefndu gleypiróf (e. absorption spectra). Sem dæmi eru  litróf <a href="?id=4144" title="Hvað er vetni?">vetnisfrumeindarinnar</a> sýnd á ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver var fyrsta kvikmynd heims og hversu mikið hefur tækninni fleygt fram síðan þá?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=55343</link>
   <pubDate>Thu, 29 Jul 2010 10:06:53 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Það hefur töluvert verið deilt um það hver fyrsta kvikmynd heims var. Flestir eru þó sammála um hvaða hreyfimynd hafi verið sú fyrsta í heimi. Árið 1878 tók enskur ljósmyndari að nafninu Eadweard Muybridge raðir mynda af hesti ríkisstjóra Kaliforníu á hlaupum. Út kom 3 sekúndna hreyfimynd þar sem hesturinn sést hlaupa og var hún nefnd <cite>Sallie Gardner at Gallop</cite>. Þar með var fyrsta hreyfimyndin komin til sögunnar.
<br><img src="../myndir/Muybridge_race_horse_animated.gif" class="cente...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvernig er borgarleg ferming?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56637</link>
   <pubDate>Thu, 29 Jul 2010 09:34:42 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Borgaraleg ferming er skilgreind á þennan hátt í <cite>Íslenskri orðabók</cite>: 

<blockquote>Hátíðleg athöfn sem ekki tengist kirkju eða kristni en er haldin fyrir börn á fermingaraldri (í kjölfar fræðslu um siðfræðileg og félagsleg efni).</blockquote>

Hér skal lítið fjallað um hina kristnu fermingu og samanburð þar á milli en einungis bent á <a href="?id=3451" target="_self">þetta svar um kristna fermingu</a>.

<a href="http://sidmennt.is/" target="_blank">Siðmennt</a> hefur boðið upp ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Sjá kettir og hundar eitthvað sem við sjáum ekki?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56769</link>
   <pubDate>Wed, 28 Jul 2010 11:13:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Hinn mikli náttúrufræðingur <a href="?id=670" title="Hver var Charles Darwin?">Charles Darwin</a> (1809-1882) velti því fyrir sér í einu af ritum sínum hvort hundar sæju drauga. Þetta ályktaði hann út frá því að eitt sinn var hann út í garði við hús sitt og tók eftir því að svartur labradorhundur sem hann átti starði í ákveðna átt. Darwin sjálfur kvaðst ekki hafa orðið var við neitt. Hann velti því hins vegar fyrir sér hvort hundurinn hafi orðið var við einhverja veru sem flestir menn gætu ekki ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvernig eru volt og amper skilgreind?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56712</link>
   <pubDate>Wed, 28 Jul 2010 10:55:12 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[<img src="../myndir/charles_de_coulomb_180_260710.jpg" class="right""title="Charles-Augustin de Coulomb (1736-1806)" border="0"><a href="?id=4733" title="Hvað er rafhleðsla?">Rafhleðsla</a> getur verið jákvæð eða neikvæð. <a href="?id=2120" title="Er hægt að sjá eitt atóm eða eina rafeind?">Rafeind</a> er minnsta ögnin sem hefur neikvæða hleðslu en róteind hefur jákvæða hleðslu. Hleðsla rafeindar og róteindar er jöfn að stærð. Rafhleðsla er táknuð með Q og er mæld í coulombs en einingin er táknu...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver er munurinn á straum og spennu?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=55548</link>
   <pubDate>Tue, 27 Jul 2010 09:39:52 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Líkja má rafstraumi við rennsli vatns í röri og spennu við þrýstinginn í rörinu.

Við vitum að ef mismunandi þrýstingur er við sitthvorn enda rörs leitast vatnið við að flæða frá hærri þrýstingi til lægri. Á sama hátt leitast rafstraumur við að flæða frá hærri spennu til lægri.

Þótt mikill spennumunur (eða þrýstimunur) sé milli enda verður straumurinn ekki mikill ef mótstaða er mikil. Mótstaða í vatnsröri getur verið vegna þrengingar eða stíflu en mótstaða í vír er venjulega vegna eðlislægr...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvernig virkar hátalari?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56016</link>
   <pubDate>Tue, 27 Jul 2010 09:35:35 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Hátalarar eru órjúfanlegur þáttur í okkar daglega lífi og er hlutverk þeirra að taka við upplýsingum á formi rafbylgna eða -sveiflna og skila þeim sem hljóðbylgjum. Hljóðnemar breyta hljóðbylgjum í rafbylgjur sem hægt er að geyma eða senda langar vegalengdir.  Hátalarar nema rafbylgjurnar og túlka þær til baka í hljóðbylgjur, sem við nemum síðan með eyrunum. Til þess að fá almennilega hugmynd um það hvernig þetta ferli virkar þarf fyrst að átta sig á því hvað hljóð er.

Hljóð er ekkert annað e...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Gáta: Hvað á Gunna að baka margar kökur?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56682</link>
   <pubDate>Mon, 26 Jul 2010 09:07:53 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Gunna er 13 ára stelpa sem er á leið í heimsókn til ömmu sinnar. Hún ætlar að gleðja ömmu sína með því að færa henni 2 kökur. Amma hennar býr hins vegar í hinum enda bæjarins. Gunna þarf því að fara yfir 7 brýr til að komast á áfangastað en undir hverri brú er 1 tröll. Tröll bæjarins eru svo sólgin í kökur að þau hafa sett á kökutoll. Hvert tröll mun taka helminginn af kökunum hennar Gunnu en þau eru samt mjúk inn við beinið og gefa henni því eina köku til baka í sárabætur. 
<br><img src="../my...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver er munurinn á efri og neðri deild Bandaríkjaþings?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=53801</link>
   <pubDate>Mon, 26 Jul 2010 09:00:49 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Bandaríkjaþingi er skipt í tvær deildir, öldungadeild og fulltrúadeild. Um þær er gjarnan talað sem efri og neðri deildir þótt þær séu ekki skilgreindar þannig í stjórnarskrá Bandaríkjanna. Í fyrstu grein stjórnarskrárinnar er löggjafarvaldið sett í hendur þingsins og því skipt í tvær deildir. Báðar deildirnar þurfa að samþykkja lög til að þau teljist gild. Deildirnar starfa hvor í sinni álmunni í þinghúsinu í Washington, D.C. Í fulltrúadeildinni er fjölda þingmanna skipt eftir íbúafjölda í <a h...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað eru margir skólar í Reykjavík?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=55794</link>
   <pubDate>Mon, 26 Jul 2010 08:57:54 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Á vef <a href="http://www.menntamalaraduneyti.is/stofnanir/" target="_blank">Mennta- og menningarmálaráðuneytisins</a> má finna lista yfir allar stofnanir á hennar vegum. Þegar þetta er skrifað í júní árið 2010 má sjá að í Reykjavíkurborg eru starfræktir 94 leikskólar, 46 grunnskólar, 11 framhaldsskólar og 3 háskólar. Auk þess eru 25 tónlistarskólar. Þannig eru 179 skólar af öllum skólastigum starfræktir í Reykjavík.
<br><img src="../myndir/mr_gamliskoli_150610.jpg" border="0"><center><em>Mennt...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver er munurinn á ferning og ferhyrning?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=31188</link>
   <pubDate>Fri, 23 Jul 2010 09:36:44 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Byrjum á því að athuga að strik er sá hluti af línu sem afmarkast af tveimur punktum á línunni. Skilgreinum svo marghyrning: 
<dfn><blockquote>Marghyrningur er sú mynd sem gerð er úr endanlega mörgum strikum þannig að endapunktur sérhvers striks er einnig endapunktur fyrir nákvæmlega eitt annað strik.</dfn></blockquote> Þríhyrningur er marghyrningur gerður úr þremur slíkum strikum en ferhyrningur úr fjórum. Þessi strik geta verið mislöng en ef þau eru öll af sömu lengd og hornin milli sérhverra...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hefur eitthvað breyst í heilbrigðismálum Bandaríkjanna síðan Barack Obama varð forseti?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=53429</link>
   <pubDate>Fri, 23 Jul 2010 09:26:14 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Þann 23. mars 2010 skrifaði Barack Obama, <a href="?id=1055" title="Hve margir hafa forsetar Bandaríkjanna verið og hvað hétu þeir?">44.</a> <a href="?id=47540" title="Hvaða völd hefur forseti Bandaríkjanna?">forseti Bandaríkjanna</a>, undir lög um sjúkratryggingar handa hinum almenna Bandaríkjamanni. Þetta er stór breyting á heilbrigðismálum í Bandaríkjunum, því áður voru sjúkratryggingar nær eingöngu aðgengilegar í gegnum atvinnurekendur. Hægt var að kaupa tryggingar á eigin vegum en kostnaður...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvaða lönd í heiminum eru ekki með moskítóflugur?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=56656</link>
   <pubDate>Thu, 22 Jul 2010 08:19:45 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Þekktar eru um 3.500 tegundir fluga sem í daglegu tali nefnast moskítóflugur en eru tegundir innan ættarinnar <em>Culicidae</em>. Þær eru flokkaðar niður í rúmlega 40 ættkvíslir. Flestar eru ættkvíslirnar í hitabeltinu en tegundir af ættkvíslinni <em>Aedes</em> finnast á tempruðu svæðum jarðar, svo sem í Evrópu. Þess má geta að heitið <em>aedes</em> er komið úr grísku og þýðir eitthvað sem er óþægilegt.

Í Norður-Evrópu, til dæmis í Noregi og á Bretlandseyjum, finnast 28 tegundir moskítófluga ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Til hvaða landsvæðis telst gamli heimurinn?</title>
   <link>http://visindavefur.hi.is/?id=16432</link>
   <pubDate>Thu, 22 Jul 2010 07:46:22 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Árið 1492 fór <a href="?id=5613" target="_self">Kristófer Kólumbus</a> í fyrstu ferð sína til Ameríku. Sú ferð var upphafið af skiptingu heimsins í hinn gamla heim og hinn nýja. Síðla árs 1492 notaði Peter Martyr d'Anghiera hugtakið nýi heimur fyrst, svo að talið er, í bréfi þar sem hann fjallaði um afrek Kólumbusar.

Þrátt fyrir að norrænum mönnum hafi verið löngu kunnugt um hinn nýja heim í vestri, þá er ávallt miðað við að ferð Kólumbusar hafi opnað dyrnar að hinum nýja heimi.

Gamla heim...]]></description>
  </item>
 </channel>
</rss>
